Kiedy dochodzi do cyberataku, priorytetem jest odzyskanie kontroli nad sytuacją i przywrócenie działania systemów. Jednak samo odzyskanie sprawności nie wystarcza – organizacje muszą zrozumieć co się wydarzyło, aby podjąć odpowiednie kroki prawne oraz zapobiec kolejnym incydentom bezpieczeństwa.

W dzisiejszym artykule omówimy usługę Digital Forensics and Incident Response (DFIR), czyli informatykę śledczą i reagowanie na incydenty.

Czym jest DFIR?

DFIR (Digital Forensics and Incident Response) to dziedzina cyberbezpieczeństwa, która łączy dwie kluczowe funkcje: informatykę śledczą (digital forensics) oraz reagowanie na incydenty (incident response). Informatyka śledcza obejmuje procesy związane z gromadzeniem, analizowaniem i zabezpieczaniem dowodów cyfrowych w sposób zgodny z zasadami prawnymi, a reagowanie na incydenty koncentruje się na zarządzaniu incydentami, tak aby minimalizować ich wpływ na organizację. DFIR łączy obie te dziedziny w spójny proces realizowany przez jeden zespół specjalistów co zapewnia szybkość i efektywność działań.

Celem DFIR jest identyfikacja, analiza cyberzagrożeń, a także minimalizacja ich skutków. Do jej głównych zadań należy:

• Wykrywanie i izolowanie zagrożenia
• Identyfikacja śladów działań cyberprzestępców
• Eliminowanie złośliwych aktywności w systemach
• Odtwarzanie przebiegu zdarzeń
• Przywracanie normalnego funkcjonowania organizacji
• Zabezpieczenie dowodów na potrzeby dochodzeń sądowych lub wewnętrznych

Proces informatyki śledczej i reagowania na incydenty (DFIR)

1. Reakcja na incydent bezpieczeństwa

Eksperci DFIR pozostają w gotowości 24/7 i oferują szybką reakcję w razie zaistnienia incydentu bezpieczeństwa (zdalnie lub na miejscu).

W takim wypadku zespół DFIR podejmuje kompleksowe działania mające na celu powstrzymanie incydentu i ograniczenie jego skutków. Specjaliści pozyskują, zabezpieczają i analizują logi systemów oraz aplikacji, wykorzystując narzędzia takie jak ELK Stack i inne platformy do przetwarzania dużych ilości danych. Działania te umożliwiają określenie wektora ataku, przebiegu zdarzeń i skutków incydentu.

Kolejnym krokiem jest analiza obrazów pamięci operacyjnej, dysków systemowych i pamięci przenośnych, aby zidentyfikować cyfrowe ślady aktywności atakującego. Materiały dowodowe są zabezpieczane z użyciem specjalistycznych urządzeń, takich jak write-blockery i systemy do klonowania dysków, a następnie analizowane przy pomocy oprogramowania dedykowanego do obrazowania i badania zawartości pamięci.

Dodatkowo zespół DFIR przeprowadza analizę wsteczną złośliwego kodu, a także korzysta z wywiadu CTI i OSINT, aby uzyskać pełniejszy obraz zagrożenia. Wszystkie działania są prowadzone zgodnie z zasadami zachowania łańcucha dowodowego, co zapewnia ich wiarygodność i możliwość wykorzystania w późniejszych procedurach prawnych.

2. Dostarczenie i wdrożenie narzędzi niezbędnych do przeprowadzenia działań

Zespół DIFR zapewnia firmie odpowiednie urządzenia i oprogramowanie, które umożliwiają skuteczne reagowanie na incydenty oraz analizę dowodów. Podstawowym elementem jest przenośna przestrzeń dyskowa, taka jak urządzenia NAS lub pamięci USB o pojemności co najmniej 20 TB, umożliwiająca wykonywanie kopii zapasowych, obrazów dysków oraz pamięci operacyjnej. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne przechowywanie danych na potrzeby dalszej analizy.

Ważną rolę odgrywają również urządzenia i oprogramowanie dedykowane do sporządzania i badania obrazów dysków oraz pamięci. Urządzenia typu write-blocker zapewniają ochronę dowodów przed przypadkową modyfikacją podczas kopiowania, a urządzenia do klonowania dysków pozwalają na szybkie i dokładne tworzenie ich kopii. Z kolei specjalistyczne oprogramowanie do klonowania i analizy obrazów dysków oraz pamięci umożliwia szczegółowe badanie zawartości nośników danych. W procesie analizy systemowej i aplikacyjnej kluczowe są narzędzia do pozyskiwania i analizy logów, które pozwalają na rekonstrukcję działań.

W przypadku złośliwego oprogramowania zespół musi dysponować zaawansowanymi narzędziami do jego analizy, np. dekompilatorów lub wyizolowanych środowisk testowych, co pozwala na zrozumienie działania zagrożenia i ocenę jego wpływu na środowisko IT.

3. Dokumentacja działań i przygotowanie raportu

Dokładna dokumentacja jest kluczowa dla zachowania przejrzystości, umożliwienia dalszej analizy, a także wspierania działań prawnych i regulacyjnych.

Raport zawiera:

a) Rejestrację łańcucha dowodowego: Każdy krok związany z pozyskiwaniem, analizą i przechowywaniem dowodów jest dokumentowany.

b) Opis przebiegu incydentu: Raport powinien zawierać szczegółowy opis zdarzenia, w tym wektor ataku, chronologię działań atakującego oraz identyfikację dotkniętych systemów i danych.

c) Analizę skutków incydentu: Dokumentacja uwzględnia ocenę szkód spowodowanych przez incydent, w tym wpływ na poufność, integralność i dostępność systemów oraz potencjalne konsekwencje biznesowe.

d) Zastosowane działania: Raport szczegółowo opisuje podjęte kroki w celu neutralizacji zagrożenia, usunięcia skutków ataku oraz odzyskania funkcjonalności systemów.

e) Rekomendacje: Specjaliści DFIR przygotowują zalecenia dotyczące działań prewencyjnych, takie jak wzmocnienie zabezpieczeń, aktualizacja polityk bezpieczeństwa czy dodatkowe szkolenia dla pracowników.

4. Wsparcie przy współpracy z organami ścigania

Usługa DFIR obejmuje działania mające na celu dostarczenie niezbędnych informacji i materiałów, które mogą wspierać dochodzenia prawne związane z incydentem bezpieczeństwa. Zespół ekspertów przygotowuje szczegółowe raporty oraz dokumentację, które przedstawiają przebieg incydentu, zebrane dowody oraz zastosowane metody analizy. Materiały te muszą być zgodne z wymaganiami organów ścigania, uwzględniając zasady zachowania integralności dowodów oraz łańcucha dowodowego.

W przypadku dalszych postępowań, specjaliści DFIR mogą być wezwani do zeznawania w charakterze świadków. Ich zeznania często koncentrują się na technicznych aspektach incydentu, takich jak sposób działania atakujących, wykorzystane techniki oraz skutki ich działań.

5. Wsparcie przy współpracy z zespołami CERT

Specjaliści DFIR aktywnie angażują się w działania koordynowane przez zespoły reagowania na incydenty komputerowe (CERT). Współpraca ta ma na celu skuteczną wymianę informacji i koordynację działań w zakresie analizy i eliminacji zagrożeń.

Podczas spotkań omawiane są szczegóły incydentu, wnioski z analizy oraz dalsze kroki w odpowiedzi na zagrożenie. Specjaliści DFIR dostarczają także szczegółowe raporty i materiały dotyczące incydentu.

6. Wsparcie w kontaktach z grupami ransomware

Etap ten wymaga wysokiego poziomu specjalistycznej wiedzy i ostrożności. W sytuacji, gdy organizacja pada ofiarą ataku ransomware, specjaliści DFIR mogą odegrać kluczową rolę w komunikacji z cyberprzestępcami, aby zminimalizować szkody i zyskać czas na działania techniczne lub prawne.

Zespół może poprowadzić negocjacje dotyczące okupu lub uzyskać informacje dotyczące utraconych danych. Ponadto eksperci DFIR zapewniają wsparcie techniczne przy płatnościach, w tym obsługę kryptowalut, takich jak Bitcoin, które są najczęściej wykorzystywane w tego typu transakcjach. Jednocześnie dbają o zachowanie wszystkich dowodów związanych z płatnością, co może być istotne dla późniejszych dochodzeń.

Usługa DFIR z 4Prime IT Security

Nasi eksperci reagowania na incydenty oferują kompleksowe podejście, które pozwala nie tylko szybko przywrócić funkcjonowanie organizacji po ataku, ale także zrozumieć, co dokładnie się wydarzyło i zapobiec podobnym incydentom w przyszłości.

Z usługą DFIR w 4Prime otrzymujesz:

1. Skuteczną reakcję na incydenty bezpieczeństwa

Oferujemy szybką mobilizację zespołu oraz gotowość do działania 24/7. Nasz zespół ekspertów sprawnie reaguje na incydenty – zdalnie lub na miejsc.

2. Zabezpieczenie dowodów podczas mitygacji zagrożeń

Tradycyjne działania związane z reagowaniem na incydenty często niosą ryzyko utraty kluczowych dowodów. Przykładowo, wyłączenie zainfekowanego urządzenia w celu zatrzymania zagrożenia może skutkować utratą danych zapisanych w pamięci RAM. Nasz zespół ekspertów DFIR, przeszkolonych zarówno w informatyce śledczej, jak i w reagowaniu na incydenty, potrafi jednocześnie rozwiązywać problemy i zabezpieczać dowody w sposób zgodny z najlepszymi praktykami.

3. Wsparcie przy współpracy z organami ścigania oraz zespołami CERT

Raporty i dokumentacje naszych ekspertów są zgodne z zasadami łańcucha dowodowego, co oznacza, że mogą być wykorzystywane jako dowody w procesach sądowych przeciwko cyberprzestępcom. Takie dane są również często używane przez organy ścigania oraz mogą wspierać roszczenia ubezpieczeniowe czy audyty regulacyjne po naruszeniach.

4. Szybkie przywrócenie funkcjonowania organizacji po ataku

Sprawnie wykrywamy ukryte złośliwe oprogramowania lub nieoczywiste uszkodzenia systemu, co pozwala nam na skuteczne eliminowanie zagrożeń i przywrócenie normalnego funkcjonowania organizacji po ataku.

5. Kompleksowe zrozumienie incydentów

Dostarczamy pełny obraz incydentów, analizując dane w celu odpowiedzi na kluczowe pytania: Jak doszło do włamania? Jakie działania podjęli przestępcy? Jakie straty poniosła organizacja? Takie informacje są kluczowe dla uszczelnienia systemów i zapobiegania podobnym sytuacjom w przyszłości.

Dowiedz się więcej o usłudze DFIR w 4Prime IT Security.

Artykuł został przygotowany przez eksperta 4Prime, a następnie zredagowany przy wsparciu narzędzi sztucznej inteligencji.